دانشکده دامپزشکي
پایان نامه دکتری حرفهای رشتهی دامپزشکی
اثر اسكور بدني بر عمل‌کرد توليدي, برخی شاخصها و بيماري‌هاي تولیدمثلی در گاوهاي شيري
استاد راهنما:
دکتر پژمان ميرشكرايي
استادان مشاور:
دکتراحمدرضا محمدنيا
دكتر عليرضا باهنر
پژوهشگر:
مرضيه مهدي‌زاده
خرداد ١۳۹١
دانشكده دامپزشكي
پایان نامه خانم مرضيه مهدي‌زادهجهت اخذ درجه دکتری حرفهای رشتهی دامپزشکی با عنوان اثر اسكور بدني بر عملکرد توليدي, برخی شاخصها و بيماري‌هاي تولیدمثلی در گاوهاي شيريدر تاریخ ۱0/3/١۳۹۱ با حضور هیأت داوران زیر بررسی و با رتبه/نمره ………. مورد تصویب نهایی قرار گرفت.
١. استاد راهنمای پایان نامه دکتر پژمان ميرشكرايي با مرتبه علمی استاديارامضاء
٢. استادان مشاور پایان نامه
دکتر احمدرضا محمدنيا با مرتبه علمی دانشيارامضاء
دکتر عليرضا باهنر با مرتبه علمی دانشیارامضاء
۳. استادان داور پايان نامه
دکتر ناصر شمس با مرتبه علمی دانشيارامضاء
دکتر سیاوش ساعي با مرتبه علمی استاديارامضاء
مسئولیت کلیه عقاید و نظراتی که در این پایان نامه آورده شده است به عهده نگارنده بوده و دانشکده دامپزشکی هیچ مسئولیتی را دراین زمینه تقبل نمینماید.
دکتر سعید حبیبیان دهکردی دکتر حسین نورانی
معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی رئیس دانشکده دامپزشکی
دانشکده دامپزشکی
کلیه حقوق مادی حاصله از نتایج مطالعات، ابتکارات
و نوآوریهای ناشی از تحقیق موضوع این پایان نامه
متعلق به دانشگاه شهرکرد است.
با تشكر فراوان از:
جناب آقاي دكتر پژمان ميرشكرايي، استاد راهنماي گراميم كه در تمام مراحل تحصيلم همواره پذيراي اين حقير بوده و سلوك و منش ايشان الگويي ماندگار براي من خواهد بود.
جناب آقاي دكتر احمدرضا محمدنيا استاد عزيز و صبورم كه هر آنچه آموختم به مدد لطف و عنايت اين استاد فرزانه بود. او كه هميشه پذيراي من بوده و پدرانه در تمام مراحل تحصيلم از هيچ كمكي به اين حقير دريغ نكردند.
جناب آقاي دكتر عليرضا باهنر كه با ارائه نقطه نظراتشان، موجبات پربار شدن اين پايان نامه را فراهم نمودند
جناب آقايان دكتر شمس و دكتر ساعي كه با دانش فراوان و بينش دقيق داوري پايان نامه اينجانب را پذيزا شدند.
با تشكر فراوان ازكليه اساتيد،كاركنان و پرسنل دانشكده دامپزشكي، مرحوم آقاي روستايي و همكاري پرسنل محترم گاوداري شير و گوشت زاگرس.
در آخر از همكلاسي هاي عزيزم به خصوص مهديه كه در كنار يكديگر روزهاي خوب و به يادماندني را تجربه كرديم تشكر مي كنم.
تقديم به:
پدر عزيزم، به او كه به مانند كوهي استوار وجود مرا در برابر تندبادهاي زندگي بي هيچ منتي محافظت كرد. او كه لحظه لحظه زندگيم با وجود نازنيش و دستان پرمهرش آرامش گرفته است.
مادر مهربانم، به خاطر تمامي ارزش‌هاي والايي كه در وجود اوست. به انسان فرشتهخو و پاك سرشتي كه آرامش حيات من معلول محبت‌هاي بي دريغ اوست. وجود مقدسي كه چون خدا بيحساب عطا مي‌كند و تنها خوشبختي و سعادتم را خواستار است.
برادران مهربانم و خواهر عزيزم كه چگونه زيستن را در كنار يكديگر آموختيم.
عموهاي گراميم، كه آنچنان رهين منتشان هستم كه قلم از نوشتن و فكر از تفكر باز مي‌ماند.
و سمانه‌ي عزيز و دوست داشتنيم كه همواره صميمانه در كنارم بود و درس محبت و ايثار را به من آموخت، باشد كه اين ناچيز بتواند ذره‌اي از محبت بيكران ايشان را پاسخگو باشد.
چكيده:
يكي از بهترين ابزارهاي مديريتي، دادن اسكور بدني است كه براي توليدكنندگان به عنوان عاملي براي توليد، ارزيابي سلامت و وضعيت غذايي قلمداد مي شود. اين روش كمك ميكند تا يك گروه يا گله گاو از نظر ذخاير بدن به ويژه چربي و ماهيچه ارزيابي شود. اسكور بدني در تمام مراحل چرخه توليد، تغذيه و مديريت ممكن است تغيير كند. اسكور بدني هر گاو، نشان دهنده قابليت توليد شير، توليدمثل و طول عمر اقتصادي گاو در گله ميباشد. تشخيص و اسكور بدني شاخصي براي بررسي مقدار انرژي ذخيره شده در بدن است و تغييرات آن در مراحل متفاوت شيرواري ديده ميشود. به طور معمول گاوهاي تازه زا كه در اوج توليد شير هستند به دليل تعادل منفي انرژي دچار كاهش وزن مي شوند. اين در حالي است كه گاوهايي كه در اواخر دوره شيردهي هستند و گاوهاي خشك در تعادل مثبت انرژي بوده و وزن آنها افزايش مي يابد. اسكور بدني مناسب براي حفظ سلامت و بهبود توليد شير و توليدمثل ضروري است. توليد شير گاوهاي لاغري كه اسكور بدني آنها پايين است، بيش از اندازه كاهش مي يابد. گاوهاي بسيار چاق هم دچار سخت زايي، كبد چرب، مشكلات توليدمثلي و اختلالات متابوليكي مي شوند.در این بررسی سعی بر این شد که تاثیرات اسکور بدنی بر ميزان توليد شير، برخی فاکتور های تولید مثلی و بروز برخی بیماری های تولیدمثلی در گاوداری صنعتی در استان چهارمحال و بختیاری ارزیابی شود. تمامی گاو های تحت بررسی در سه مرحله ی قبل از خشکی، بعد از زایش و تلقیح اول به روش اسکور دهي پنج نقطه اي اسكور داده شدند و شاخصهاي مورد مطالعه مورد آناليز و تحليل قرار گرفتند. بر اساس آزمايشات انجام شده متوجه شديم كه اسكور بدني در زمان خشكي بر تعداد تلقيح موثر، وضعيت رحم، شير تصحيح شده و… مي تواند تاثيرگذار باشد.
كلمات كليدي: اسكور بدني، گاو شيري، توليد شير
فهرست مطالب
عنوانشماره صفحه
فصل اول- مقدمه6
فصل دوم- کلیات8
٢-١- نمره‌ي وضعيت بدني8
٢- ١-١- تاريخچه ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني8
۲-١-۲ -نحوه‌ي ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني10
۲-۱-۳ -تاييد نمره‌ي وضعيت بدني با استفاده از اندازه گيري هاي اولتراسونيک17
2-2- نمره‌ي وضعيت بدني و تغذیه18
2-۳- تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني در طول دوره ي شيردهي19
٢- ۴- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر توليد شير21
٢- ۵- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر تركيبات شير25
٢- ۶- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر فاصله ي زايمان تا اولين تلقيح26
٢- ٧- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر ميزان گيرايي از اولين تلقيح26
٢- ٨- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر روز‌هاي باز٢7
٢- ۹- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر تعداد تلقيح به ازاي هر آبستني28
٢- ١٠- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر ناهنجاري هاي متابوليكي29
فصل سوم – مواد و روش کار31
۳- ١- مشخصات گله تحت مطالعه31
۳- ٢- جمع آوري اطلاعات۳2
۳- ۳- موارد تحت بررسي34
۳- ۴- آناليز آماري۳5
فصل چهارم – نتایج36
۴- ١- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسكور بدني در زمان خشكي۳7
۴- ٢- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسكور بدني در زمان زايش37
۴- ۳- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسكور بدني در زمان تلقيح اول37
۴- ۴- بررسي نتايج در زمان هاي مختلف40
۴- ۴- ١- بررسي اسكور بدني با اسكور حركتي40
۴- ۴- ۲- بررسي اسكور بدني با شير 305 روز41
۴- ۴- ۳- بررسي اسكور بدني با وضعيت تخمدان42
۴- ۴- ۴- بررسي اسكور بدني با وضعيت رحم44
۴- ۴- ۵- بررسي اسكور بدني با طول دوره خشكي45
۴- ۴- ۶- بررسي اسكور بدني با روز شيردهي47
۴- ۴- ۷- بررسي اسكور بدني با تعداد تلقيح موثر48
۴- ۴- ۸- بررسي اسكور بدني با روزهاي باز50
۴- ۴- ۹- بررسي اسكور بدني با فاصله زايش تا اولين تلقيح(DFS)51
۴- ۴- ١٠- بررسي اسكور بدني با شير زمان خشكي53
۴- ۴- ١۱- بررسي اسكور بدني با میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري قبلي54
۴- ۴- ۱۲- بررسي اسكور بدني با میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري فعلي56
۴- ۴- ۱۳- بررسي اسكور بدني با تعداد شکم زایش57
فصل پنجم – بحث60
منابع65
فهرست شکلها و نمودارها
عنوانشماره صفحه
شکل ۲- ١: نواحي مشخص شده جهت اسكور دهي (سايتhttp://www.daneprairie.com)9
شکل ۲- ٢: روش ارزيابي اسكور بدني در گاوهاي هولشتاين بر اساس مطالعاتEdmonson10
شکل ۲- ۳: نشان دادن زاويه بين استخوانPinوhookالف ) به شكلU، ب) به شكلV11
شکل ۲- ۴: تصوير زاويه استخوانPinوhook12
شکل ۲- ۵: تصوير اسكور بدني2 و اسكور بدني 25/213
شکل ۲- ۶: تصوير سكور بدني 25/3 و اسكور بدني 5/314
شکل ۲- ۷: تصوير اسكور بدني 75/3 و اسكور بدني 414
شکل ۲- ۸: تصوير اسكور بدني 25/4 و اسكور بدني 5/415
نمودار ۴- ١: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان خشکی۳8
نمودار ۴- ٢: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان زايش38
نمودار ۴- ۳: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان تلقيح اول39
نمودار ۴- ۴: مقايسه شير استاندارد با اسكور بدني در زمان خشكي۳9
نمودار ۴- ۵: مقايسه شير استاندارد با اسكور بدني در زمان زايش40
نمودار ۴- ۶: مقايسه شير استاندارد با اسكور بدني در زمان تلقيح اول40
نمودار ۴- ۷: ارزيابي بين تخمدان در زمان clean test و اسكور بدني در زمان خشكي41
نمودار ۴- ۸: ارزيابي بين تخمدان در زمان clean test و اسكور بدني در زمان زايش41
نمودار ۴- ۹: ارزيابي بين تخمدان در زمان clean test و اسكور بدني در زمان تلقيح اول42
نمودار ۴- ۱٠: ارزيابي بين وضعيت رحم در clean test با اسكور بدني در زمان خشكي42
نمودار ۴- ۱۱: ارزيابي بين وضعيت رحم در clean test با اسكور بدني در زمان زايش43
نمودار ۴- ۱۲: ارزيابي بين وضعيت رحم در clean test با اسكور بدني در زمان تلقيح اول43
نمودار ۴- ۱۳: مقايسه بين دوره خشكي با اسكور بدني در زمان خشكي44
نمودار ۴- ۱۴: مقايسه بين دوره خشكي با اسكور بدني در زمان زايش44
نمودار ۴- ۱۵: مقايسه بين دوره خشكي با اسكور بدني در زمان تلقيح اول45
نمودار ۴- ۱۶: مقايسه بين روزهاي شيردهي با اسكور بدني در زمان خشكي45
نمودار ۴- ۱۷: مقايسه بين روزهاي شيردهي با اسكور بدني در زمان زايش46
نمودار ۴- ۱۸: مقايسه بين روزهاي شيردهي با اسكور بدني در زمان تلقيح46
نمودار ۴- ۱۹: مقايسه بين تعداد تلقيح منجر به آبستني با اسكور بدني زمان خشكي47
نمودار ۴- ۲٠: مقايسه بين تعداد تلقيح منجر به آبستني با اسكور بدني زمان زايش47
نمودار ۴- ۲۱: مقايسه بين تعداد تلقيح منجر به آبستني با اسكور بدني زمان تلقيح اول48
نمودار ۴- ۲۲: مقايسه بين روزهاي باز با اسكور بدني در زمان خشكي48
نمودار ۴- ۲۳: مقايسه بين روزهاي باز با اسكور بدني در زمان زايش49
نمودار ۴- ۲۴: مقايسه بين روزهاي باز با اسكور بدني در زمان تلقيح اول49
نمودار ۴- ۲۵: مقايسه بين DFS با اسكور بدني در زمان خشكي50
نمودار ۴- ۲۶: مقايسه بين DFS با اسكور بدني در زمان زايش50
نمودار ۴- ۲۷: مقايسه بين DFS با اسكور بدني در زمان تلقيح اول51
نمودار ۴- ۲۸: مقايسه بين توليد شير در زمان خشكي با اسكور بدني زمان خشكي51
نمودار ۴- ۲۹: مقايسه بين توليد شير در زمان خشكي با اسكور بدني زمان زايش52
نمودار ۴- ۳٠: مقايسه بين توليد شير در زمان خشكي با اسكور بدني زمان تلقيح اول52
نمودار ۴- ۳۱: مقايسه بين میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري قبلي با اسكور بدني در زمان خشكي53
نمودار ۴- ۳۲: مقايسه بين میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري قبلي با اسكور بدني در زمان زايش53
نمودار ۴- ۳۳: مقايسه بين میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري قبلي با اسكور بدني در زمان تلقيح اول54
نمودار ۴- ۳۴: مقايسه بين میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري فعلي با اسكور بدني در زمان خشكي54
نمودار ۴- ۳۵: مقايسه بين میزان وقوع ورم پستان در دوره شيرواري فعلي با اسكور بدني در زمان زايش55
نمودار ۴- ۳۶: مقايسه بين ورم پستان در دوره شيرواري فعلي با اسكور بدني در زمان تلقيح اول55
نمودار ۴- ۳۷: مقايسه بين تعداد شکم زایش با اسكور بدني در زمان خشكي56
نمودار ۴- ۳۸: مقايسه بين تعداد شکم زایش با اسكور بدني در زمان زايش56
نمودار ۴- ۳۹: مقايسه بين تعداد شکم زایش با اسكور بدني در زمان تلقيح اول57
فهرست جدولها
عنوان شماره صفحه
جدول ۴- ١: توزیع میانگین و انحراف معیار شاخصهای تولیدمثلی در زمانهای مختلف
در گاوهای نژاد هولشتاین36
جدول ۴- ٢: توزیع میانگین و انحراف معیار شاخصهای تولیدمثلی در زمانهای مختلف
در گاوهای نژاد هولشتاین37
فصل اول
مقدمه
گاو شيري از ديرباز نقش مهمي در تامين برخي مواد مغذي مورد نياز انسان داشته است. ارزش غذايي بالاي شير براي انسان، قرن هاست كه شناخته شده و مورد تمجيد قرار گرفته است. امروزه بخش اعظم شير توليدي در جهان از گاو حاصل ميشود. افزايش توليد شير هر گاو نتيجهي اصلاح نژاد، تغذيه صحيحتر و مديريت بهينه است.
داشتن نمره‌ي وضعيت بدني مناسب در موقع خشك كردن، زايمان و مراحل مختلف شيردهي منجر به افزايش توليد شير خواهد شد. نمره وضعيت بدني يك روش ذهني و ديداري براي ارزيابي مقدار انرژي ذخيره شده به صورت چربي در بدن حيوان زنده ميباشد (بدون توجه به اندازه و وزن بدن).
با افزايش سطح توليد شير، نمره‌ي وضعيت بدني اهميت بيشتري مي‌يابد. موقعي كه گاوها توليد شير بالايي دارند، بايد خوراك بيشتري در اوايل شيردهي مصرف كنند تا كل انرژي مورد نياز آن‌ها تامين شود اما به دليل كاهش مصرف ماده خشك در اوايل شيردهي، تامين اين نياز بالا از خوراك مصرفي ممكن نيست و بيان شده است كه نيازهاي انرژي گاوهاي شيري در طول اوايل شيردهي ميتواند توسط مصرف خوراك و جابهجايي ذخاير بدن تامين گردد[85]. اين ذخاير شامل چربي و پروتئين است كه به وسيله تجزيه آنها، چربي و پروتئين مورد نياز براي سنتز شير در دسترس دام قرار مي‌گيرد. به خصوص بافت چربي نقش مهمي در تنظيم انرژي مورد نياز دام ايفا مي‌كند. در گاوهاي شيري، قبل از زايمان بافت چربي به افزايش ميزان تجزيه ليپيد سازگار مي‌شود[64]. و بعد از زايمان، تجزيه ليپيد موجود در بافت چربي به صورت چشمگير افزايش مييابد[67،64]. يك برنامه منظم ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني ميتواند به تشخيص مشكلات سلامتي بالقوه قبل از آن كه بتوانند به طور معنيداري توليد شير را كاهش دهند كمك كند. كاهش زياد نمره‌ي وضعيت بدني بعد از زايمان ممكن است با وقوع بيماري‌هاي متابوليكي ارتباط داشته باشد[41].
افزايش توانايي ژنتيكي گاوها براي توليد شير در نتيجه بهبود تغذيه و مديريت، علي رغم افزايش توليد شير منجر به كاهش عملكرد توليدمثلي شده است. كاهش عملكرد توليدمثلي گاوهاي شيري بيش از چند دهه است كه به مسئلهی جدي در صنعت پرورش گاوهاي شيري تبديل شده است[82،76،۱3]. تعدادي از مطالعات نشان داده‌اند كه بين نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان و اوايل شيردهي با عملكرد توليدمثلي ارتباط وجود دارد[63،58،54،42،41]. اهداف اين طرح شامل بررسي اثر نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان بر فاصله زايمان تا اولين تلقيح، ميزان گيرايي از اولين تلقيح، روزهاي باز، تعداد تلقيح منجر به ازاي هر آبستني و نسبت آبستني، ارزيابي اثر اسكور بدني بروز برخی بيماري‌هاي تولیدمثلی در گاوهای شیری، ارزيابي اثر اسكور بدني بر میزان توليد شير در گروههاي مذكور در زمان زايمان مي‌باشد.
فصل دوم
كليات
2-1- نمره‌ي وضعيت بدني
امروزه دراثرپیشرفت ژنتیکی و پیشرفتهاي حاصل شده در مدیریت صنعت گاو شیري ، گاوهاي شیري پر تولیدي به وجود آمدهاند كه نياز به مديريت بهتري در زمينه گاو شيري است[61]. يكي از بهترين ابزارهاي مديريتي، دادن اسكور بدني است كه براي توليد‌كنندگان به عنوان عاملي براي توليد، ارزيابي سلامت و وضعيت غذايي قلمداد ميشود. اين روش كمك مي‌كند تا يك گروه يا گله گاو از نظر ذخاير بدن به ويژه چربي و ماهيچه ارزيابي شود. اسكور بدني در تمام مراحل چرخه توليد، تغذيه و مديريت ممكن است تغيير كند. اسكور بدني هر گاو، نشان دهنده قابليت توليد شير، توليدمثل و طول عمر اقتصادي گاو در گله مي‌باشد.
2-1-1 -تاريخچه ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني
ابتدا Jefferies در سال 1961 سيستم نمره‌ي وضعيت بدني براي ميش‌ها توصيف كرد[51]. اين سيستم شامل لمس زايده‌هاي ستون فقرات (Backbone process) و كمر (Lumbar process) بود كه تيزي و پوشش استخوان‌ها لمس ميشود. به ميشها بر اساس يك درجهبندي صفر تا پنج نمره داده ميشد كه صفر نقطهي مرگ حيوان و پنج نشان دهنده حيوان بسيار چاق بود. اين تكنيك توسط Lowman و همكاران در سال 1976 براي نمره دادن به وضعيت بدني گاوهاي گوشتي به كار گرفته شد، كه در اين روش هم از يك درجه بندي صفر تا پنج استفاده شد[59]. در اين سيستم نيز لمس زايدههاي ستونفقرات و كمر انجام ميشد. علاوه بر اين، لمس ناحيه انتهايي دم (Tail head region) را نيز شامل ميشد. به دنبال آن Mulvany در سال1981، سيستمي براي استفاده در گاوهاي شيري بيان گرديد كه با يك سري تغييرات جزئي در نمره دادن در ناحيه كمر و انتهاي دم، مشابه نمره دادن به گاوهاي گوشتي بود[73]. Wildman در سال 1982، براي اولين بار سيستمي براي نمره دادن به وضعيت بدني گاوهاي شيري ابداع كرد كه در آن نمره دادن بر اساس يك درجه بندي يك تا پنج انجام مي شد[9۹].
تمام سيستمهاي كه در بالا ذكر شد؛ شامل لمس كردن زايدههاي ستون فقرات، كمر و انتهاي دم براي ارزيابي مقدار چربي زير پوست بود؛ بنابراين موقعي كه نمره دادن به وضعيت بدني انجام مي‌شد نياز بود تا حيوانات مهار شوند. در بسياري از سيستمهاي توليدي به خصوص در گله‌هاي بزرگ متاسفانه اين نوع ارزيابي مشكل بود. از اين رو Edmonson در سال 1989 يك روشي براي ارزيابي وضعيت بدني بر پايه همان درجه بندي يك تا پنج ابداع شد كه افراد مشاهده‌گر ميتوانستند تحت شرايط مزرعه از آن استفاده كنند[25]. در اين روش كه امروزه هم از آن استفاده مي شود، هشت مرحله در سه ناحيه عمده شامل كمر(Pin) ، لگن(Pelvis) و انتهاي دم در نظر گرفته ميشوند و افرادي كه تجربه داشته باشند ميتوانند به صورت ديداري هم وضعيت بدني گاوهاي شيري را ارزيابي كنند.
2-1-2-نحوه‌ي ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني
نمره‌ي وضعيت بدني براساس يك درجه بندي پنج امتيازي است كه نمرات يك براي حيوانات بسيار لاغر و نمره ي پنج براي حيوان بسيار چاق لحاظ ميگردد. نمره‌ي وضعيت بدني به صورت مستقل از بدن و اندازه بدن اندازه گيري ميشود و بنابراين برآورد نسبتا صحيحي از چربي بدن است[9۹]. نمره‌ي وضعيت بدني به صورت مستقيم با وزن بدن و مقدار چربي بدن مرتبط است[99،97،52]. به ازاي هر امتياز افزايش در نمره‌ي وضعيت بدني به طور متوسط 56 كيلوگرم به وزن گاو شيري افزوده ميشود[77]. كه البته اين ميانگين كلي است و براي همه حيوانات مصداق ندارد و حيوانات با استخوانبندي ريزتر يا درشت‌تر از ميانگين جمعيت به ترتيب مقدار كمتر يا بيشتري از رقم گفته شده در بالا را به خود اختصاص خواهند داد. نمره‌ي وضعيت بدني به يك گاو بر اساس ظاهر پوشش بافتي بر روي برآمدگيهاي استخواني در ناحيه كمر و لگن داده ميشود[99].
اين نواحي عبارتند از: زوايد خاري (Spinous Process) و عرضي (Transverse process) ستون فقرات، برآمدگيهاي ايليومي hook bone)) و نشيمنگاهي (pin bone)، ليگامنتهاي دنبالچهاي (coccygeal ligaments)، انتهاي دم و ناحيه كپل (Thurl region)(شكل 2-1). پوشش بافت ممكن است از راه لمس، بازرسي بصری يا هر دو، مورد ارزيابي قرار گيرد[9۹،25]. به طور معمول، براي هر نمره‌ي وضعيت بدني، توصيف ناحيه كمر، كپل و انتهاي دم بيان شده است.
شكل 2-1: نواحي مشخص شده جهت اسكور دهي (سايت http://www.daneprairie.com)
يك نمودار (شكل 2-2) به منظور تسهيل گسترش مهارت در ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني طراحي شده است[۳۸]. استفاده از نمودار شامل برآورد چندين ناحيه بدن و تكميل اين اطلاعات در يك نمره‌ي وضعيت بدني كلي ميباشد. توصيف چندين ناحيه بدن ممكن است شامل اطلاعات زايد باشد يا تغيير در ظاهر يك ناحيه ممكن است خيلي نامحسوس باشد تا به صورت واضح با تغييرات اندك در نمره‌ي وضعيت بدني توصيف شود مثل تغييرات نامحسوس در گوشه دار (Angularity) يا مدور بودن (Roundness) يك ناحيه در بدن[31].
به طور ايده ال، يك سيستم ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني بايد ساده، قابل تكرار و آسان باشد تا قابل فهم براي شكل 2-2: روش ارزيابي اسكور بدني در گاوهاي هولشتاين بر اساس مطالعات Edmonson
به دليل آنكه تغييرات در چربي بدن به شكل هماهنگ در سرتاسر بدن رخ ميدهد، تغييرات در ظاهر نواحي بدن مستقل از هم نيست. تغييرات در نواحي خاص ممكن است گروهبنديهايي براي نمره‌ي وضعيت بدني را بيان كند تا اينكه يك توصيف تلفيقي از تمام نواحي بدن در يك مره‌ي وضعيت بدني داده شود. توصيف تكي ممكن است وجود داشته باشند تا هر نمره‌ي وضعيت بدني را تشخيص دهند و تمرين كردن را آسان كنند و تكرارپذيري بين ارزيابي كنندهها را افزايش دهند[۴۶]. Ferguson و همكاران در سال 1996 نشان داده اند كه تغير 25/0 واحد نمره‌ي وضعيت بدني نمي‌تواند به وسيله يك فرد از دو مشاهده‌گر در يك زمان معلوم شود[31]. به منظور معلوم كردن تغيير 25/0 واحد نمره‌ي وضعيت بدني به دو مشاهده‌گر از يك گاو در هر دوره زماني است كه مي‌تواند هم به وسيله ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني هم زمان دو مشاهده‌گر مستقل يا به وسيله تكرار مشاهده توسط يك مشاهده‌گر در زمان ديگر كه مي‌تواند همان روز يا روز بعد باشد، صورت گيرد. چهار متغير استخوان Pin، استخوان hook، زايده هاي كمري و ليگامنت دنبالچه حدود 6/83 درصد از واريانس كل مربوط به 7 متغير براي نمره‌ي وضعيت بدني دادن، را تشكيل دادند. اين محققين نتيجهگيري كردند كه تغیير در توصيفات اين 7 ناحيه بدن بر نمره‌ي وضعيت بدني دادن به گاوها با 25/0 واحد فاصله از 25/2 تا 25/4 كافي است. توصيف اين 7 ناحيه براي جداسازي نمره‌ي وضعيت بدني گاوها با فاصله 25/0 واحد كافي است.
گاوهايي با ظاهر V در ناحيه كپل هميشه نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا كمتر از 3 و گاوهايي كه باظاهر U در ناحيه كپل هميشه نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 25/3 دارند(شكل2-3). بنابراين، ناحيه كپل را به دو گروه شامل آن‌هايي كه نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا كمتر از 3 دارند( ظاهرV) يا گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 25/3 دارند(ظاهر U) تقسيم ميكند[31].
شكل 2-3: نشان دادن زاويه بين استخوان Pin و hook الف) به شكل U، ب) به شكل V
در مرحله بعد فرد ارزياب بايد استخوانهاي hook و Pin را مشاهده كند. اگر هر دو گرد بودند، گاو نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 3 دارد؛ اگر استخوان hook زاويهدار و استخوان Pin گرد است نمره‌ي وضعيت بدني گاو برابر با 75/2 است و اگر هر دو زاويهدار بودند نمره‌ي وضعيت بدني گاو كمتر يا برابر با 5/2 است( شكل 2-4). لمس استخوان Pin مي‌تواند براي تشخيص نمره‌ي وضعيت بدني 5/2 از 25/2 مورد استفاده قرار گيرد؛ اگر نمره‌ي وضعيت بدني گاو 5/2 باشد استخوان Pin يك لايه نازك چربي قابل لمس خواهد داشت و گرنه نمره‌ي وضعيت بدني گاو برابر يا كمتر از 25/2 است (شكل 2-5). كمتر از نصف زايدههاي عرضي ستون فقرات در يك گاو با نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 5/2 و نصف يا بيشتر در يك گاو با نمره‌ي وضعيت بدني كمتر از 5/2 قابل مشاهده است. علاوه بر اين، ظاهر عمومي مهرههاي ستون فقرات در طبقهبندي بدني برابر با 5/2 گرد اما در گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا كمتر از 25/2 نيز خواهد بود. موقعي كه گاوها نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا كمتر از 5/2 دارند، كمر و ستون فقرات در طبقه بندي گاوها مفيد هستند؛ اما در گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني 75/2 تا 5/3 ظاهر يكساني دارند. تغييرات نامحسوس در كمر و ستون فقرات براي ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني از 75/2 تا 25/3 ارزشي ندارند[31]
شكل 2-4: تصوير زاويه استخوان Pin و hook الف: نشان دهنده زاویه ناحیه Pin و hook ب: نشان دهنده گرد بودن ناحیه Pin و hook
ليگامنت لگني در گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 4 قابل مشاهده مي باشند. اين ليگامنت به وسيله پوشش چربي در گاوهايي داراي نمره‌ي وضعيت بدني بالاتر از 75/3 محصور شود و يك تفاوت منحصر به فردي را تعريف ميكند. گاوهايي با ليگامنت لگني غيرقابل مشاهده باشد نمره‌ي وضعيت بدني مساوي يا بيشتر از 4 دارند و براي بسياري از اهداف صنعت گاو شيري به عنوان گاو بسيار چاق لحاظ ميگردند. ليگامنت لگني در همه گاوها با نمره‌ي وضعيت بدني كمتر از 4 قابل مشاهده است اما در گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا كمتر از 3 ظاهري تيز دارد[31].
گاوهايي با ناحيه كپل U داراي نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 25/3 هستند. در اين گاوها استخوان هاي hook و Pin هميشه ظاهري گرد شده دارند؛ بنابراين اين استخوانها اطلاعات مفيدي به ما نميدهند مگر زماني كه گاوها به اندازه كافي چاق باشند تا اين استخوانها غير قابل مشاهده شوند (گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني بالاي5/4). تغييرات در ليگامنتهاي لگني و دنبالچهاي تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني در گاوها را از 25/3 تا 4 تا حد زيادي بيان ميكنند. اگر هم ليگامنت دنبالچهاي و هم ليگامنت لگني به طور مشخص قابل مشاهده باشند گاوها نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 25/3 دارند (شكل2-6). اگر ليگامنت دنبالچهاي به سختي قابل مشاهده باشد و ليگامنت لگني به طور مشخص قابل مشاهده باشد، گاوها نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 5/3 دارند (شكل2-6) اگر ليگامنت دنبالچهاي قابل مشاهده نباشد و ليگامنت لگني به سختي قابل مشاهده باشد، گاوها نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 75/3 دارند (شكل 2-7). اگر ليگامنتهاي لگني و دنبالچهاي هر دو قابل مشاهده نباشند ، گاو داراي نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 4 است[31].
زايدههاي عرضي ستون فقرات از نمره‌ي وضعيت بدني25/3 تا 75/3 قابل مشاهده هستند (10 درصد تيغههاي كمر ديده مي‌شوند) بنابراين اين تغييرات در اين فاصله قابل مشاهده نيستند. ناحيه ستون فقرات از نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 75/3 به صورت مسطح ديده مي‌شود، اما زماني كه گاوها نمره‌ي وضعيت بدني بيشتر از 4 دارند كاملا يكنواخت مي‌گردد[31](شكل 2-7).
به منظور تشخيص نمره‌ي وضعيت بدني 4 از 5/4 ، اگر استخوان Pin به وسيله چربي نامشخص بود و زير دم نيز فرورفتگي زيادي نداشته باشد، نمره‌ي وضعيت بدني بيشتر از 25/4 است (شكل 2-8). همان طور كه گاوها چاق‌تر مي‌شوند (نمره‌ي وضعيت بدني بيشتر از 5/4) استخوان hook زياد قابل مشاهده نيست ناحيه كپل مسطح و گرد مي‌شود. تيغههاي كمر در گاوهايي كه نمره‌ي وضعيت بدني برابر يا بيشتر از 4 دارند ديده نمي‌شوند[31].
شكل2-5: الف تصوير اسكور بدني 2 وب اسكور بدني 25/2 (خطوط نشان دهنده ستون فقرات)
شكل2-6: الف تصوير اسكور بدني 25/3 و ب تصویر اسكور بدني 5/3
شكل 2-7: الف تصوير اسكور بدني 75/3 و ب تصویر اسكور بدني 4
شكل 2-8:الف تصوير اسكور بدني 25/4 و ب تصویر اسكور بدني 5/4
Fergusson و همكاران در سال 1994،كارهاي Edmonson و همكاران Wildman و همكاران را بررسي و مورد تحليل قرار دادند و بر سودمندي ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني تاكيد كردند[31].
هم خواني و تكرار پذيري نمره‌ي وضعيت بدني در داخل و ما بين ارزيابي كنندهها به وسيله Edmonsonو همكاران در سال 1989 بررسي شد[25]. تفاوتي در نمره‌ي وضعيت بدني داده شده به گاوها بين ارزيابي كنندهها با سطوح مختلف تمرين وجود نداشت و بنابراين نتيجهگيري شد كه نمره‌ي وضعيت بدني ميتواند به طور كامل تكرارپذير باشد.
Hady و همكاران در سال 1994نشان دادند كه ميانگين نمره‌ي وضعيت بدني گاوها در دورههاي 30 روزه شيردهي و دوره خشكي ميتواند به منظور تعيين تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني در طول مراحل شيري و دوره خشكي مورد استفاده قرار گيرد. براساس اين مطالعه، فقط براي دوره 150-120 روز شيردهي نياز به دو بار ارزيابي در مدت اين 30 روز است[4۵].
2-1-3- تاييد نمره‌ي وضعيت بدني با استفاده از اندازه گيري هاي اولتراسونيك
طبق مطالعات انجام شده در بريتانيا[37،38،39،76]، نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي شيري به اندازه گيري‌ شده قطر چربي زير پوستي در دندههاي نهم، دهم و يازدهم توسط اولتراسونوگرافي ارتباط دادند كه اين همبستگي‌ها بين نمره‌ي وضعيت بدني و اندازه گيريهاي اولتراسوند از 59/0 تا 81/0 بود و بنابراين پيشنهاد گرديد كه نمره‌ي وضعيت بدني مقدار واقعي ميزان چربي زيرپوستي را منعكس مي كند.
Boissclarو همكاران در سال 1986 نشان دادند كه همبستگي بالايي بين نمره‌ي وضعيت بدني و ميزان چربي زيرپوستي (كه به روش اولتراسونيك اندازهگيري ميشود) وجود دارد؛ كه اطمينان از سيستم نمره‌ي وضعيت بدني را موجب ميشود[7].
در مطالعهاي كه توسط Domecq و همكاران در سال 1995 انجام شد، نمره‌ي وضعيت بدني با اندازه گيري‌هاي توسط اولتراسونوگرافي چربي زير پوستي در گاوهاي شيري تاييد گرديد. از 50 راس گاو هولشتاين استفاده گرديد كه نمره‌ي وضعيت بدني به وسيله يك فرد ماهر تعيين گرديد و اندازه گيري هاي توسط اولتراسونوگرافي چربي زير پوستي به وسيله شخص ديگري در نواحي كمر، كپل و انتهاي دم هر دو طرف گاو حاصل گرديد. نمره‌ي وضعيت بدني و اندازهگيريهاي اولتراسونوگرافي در يك روز اما به صورت كاملا مستقل از هم جمع آوري شدند[21].
2-2- نمره‌ي وضعيت بدني و تغذيه
تغيير تركيبات بافتهاي بدن با تغيير نمره‌ي وضعيت بدني با افزايش نمره‌ي وضعيت بدني، درصد ماده خشك و عصارهي اتري بافت هاي بدن افزايش و درصد پروتئين خام و خاكستر كاهش مييابد[77].
نمره‌ي وضعيت بدني و چربي لاشه با هم ارتباط دارند[28،77]. Moe و همكاران در سال 1971 نشان دادند كه وزن بدن به خصوص در اوايل شيردهي برآورد دقيقي از جابهجايي ذخاير بدن نيست بلكه به دليل آنكه آب جايگزين چربي بدن ميشود و تغييرات زيادي در دستگاه گوارش رخ ميدهد[69].
Otoo و همكاران در سال 1991 گزارش كردند كه تغيير يك واحد نمره‌ي وضعيت بدني در گاوهاي شيري معادل تغيير 25 تا 60 كيلوگرم وزن زنده حيوان است[77].
ذخاير انرژي در گاوهاي شيري به صورت ليپيد در بافت چربي ذخيره ميشوند و اين ذخاير در طول ماه اول شيردهي از توليد حدود 33 درصد شير حمايت ميكنند[۲]. بعد از زايمان، به دليل اثرات هورموني شامل كاهش انسولين، ساخت چربي و استريفيه شدن اسيدهاي چرب كاهش و تجزيه چربي و آزاد شدن اسيدهاي چربي آزاد افزايش مييابد[65]. علاوه بر اين، سلولهاي چربي در گاوهاي با ارزش ژنتيكي بالا به علائم سيستمهاي عصبي يا هورموني به منظور تجزيه چربي حساس تر هستند[89].
درصد چربي داخل بدن به طور معنيداري با قابليت شيردهي افزايش مي يابد[92]. كه مقدار اين چربي با مقدار چربي زير پوست ارتباط دارد[102].
چربي بدن خيلي كم يا خيلي زياد در موقع زايمان ميتواند با كاهش توليد شير در دوره شيرواري بعدي و با افزايش مشكلات سلامتي و توليدمثلي همراه شود[39،41،١].
وضعيت تغذيهاي گاو شيري از طريق نمره‌ي وضعيت بدني ارزيابي ميگردد كه ذخاير بدني مورد نياز براي متابوليسم پايه رشد، شيردهي و فعاليت را منعكس مي‌كند[103]. چربي بدن نشانگر انرژي بدن است. وقتي ذخاير انرژي بدن گاوهاي شيري كم است به احتمال زياد دچار ناهنجاري بيماري متابوليكي، ناهنجاريهاي توليدمثلي و كاهش توليد شير ميشوند. به منظور حفظ سلامتي، عملكرد توليدمثلي و ظرفيت توليدي، گاوهاي شيري بايد مقادير كافي از چربي بدن را داشته باشند[25].
بعد از زايمان، گاوهاي شيري افزايش اندكي درماده خشك مصرفي، افزايش سريع در توليد و افزايش جابه جايي بافت چربي بدن را تجزيه ميكنند. برآورد شده است كه 80 درصد از گاوها در اوايل شيردهي تعادل منفي انرژي را تجربه ميكنند به دليل آنكه تقاضاي انرژي براي توليد شير به وسيله جيره تامين نمي‌شود[12،39،41،75،94]. پاسخ گاوها به تعادل منفي انرژي از راههاي مختلفي كه تركيبي از مصرف خوراك، جابه جايي بافت چربي بدن و توليد شير كمتر است صورت گيرد[39،75].
ميزان سنتز يا تجزيه پروتئين ماهيچهاي ميتواند در پاسخ به تغييرات تغذيهاي يا وضعيت هورموني كه گاوها بعد از زايمان پشت سر ميگذارند، متغير باشد. از دست دادن پروتئين‌هاي‌ ماهيچه‌اي در طول شيردهي در برخي مطالعات گزارش شده است[18]. اگرچه حداكثر مقدار چربي بدن كه گاو بدون اثر به فعاليتهاي حياتي پايه ميتواند از دست بدهد ناشناخته است[70]. محدوديتهاي جدي موقعي وجود دارد كه 25 درصد از پروتئين بدن در شير از دست مي‌رود[68]. بنابراين مقدار كاهش پروتئين ماهيچه ميتواند منبع ارزيابي متابوليكي در گاوهاي شيري باشد[105]. ارزيابي نمره‌ي وضعيت بدني يك روش موثر براي اندازهگيري (به صورت ديداري و لمسي) مقدار انرژي متابوليكي ذخيره شده به صورت چربي و ماهيچهاي ذخيره شده يك حيوان است[25،49،95،99].
مقدار و ميزان استفاده از چربي بدن در طول شيردهي ممكن است توليد شير، سلامتي و وضعيت توليدمثلي را در انواعي از گونه ها تحت تاثير قرار دهد[14،39،41،52،71،80،93]. توانايي برآورد چربي بدن به صورت سريع و صحيح و ارتباط آن با توليد شير، توليدمثل و بيماري به توليدكنندگان كمك خواهد كرد كه بازدهي خوراك گاوهاي شيري را افزايش دهند[97].
همان طوري كه توليد شير به ازاي هر گاو افزايش مييابد، وجود گاوهايي با چربي بدن كافي كاهش يافته و نياز به مديريت دقيقتري است تا مصرف انرژي و چربي بدن افزايش يابد[97].
2-3- تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني در طول دورهي شيردهي
نمره‌ي وضعيت بدني گاوها در موقع زايمان، تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني بعد از زايمان را تحت تاثير قرار مي دهد. Frood و Croxton در سال 1978 نشان دادند كه گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني پايين هيچ نمره‌ي وضعيت بدني در اوايل دوره شيردهي از دست نميدهند و گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني زايمان متوسط تا 2 ماه بعد از زايمان كاهش نمره‌ي وضعيت بدني دارند[34].
Garnsworthy و Topps در سال 1982 گزارش كردند كه گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني زايمان متفاوتي داشتند در حدود هفته 15 به يك نمره‌ي وضعيت بدني يكسان رسيدند‍[37]. Neilson و همكاران در سال 1983 نيز نتيجهگيري كردند كه تفاوتهاي گروهي در چربي كمر در موقع زايمان، در هفته 24 شيردهي از بين رفت[76]. از طرفي نشان داده شده است كه بعد از زايمان، جابهجايي ذخاير انرژي بدن به مدت حداقل 8 هفته ادامه مي يابد[6]. در مطالعهاي ديگر، زمان رسيدن به حداقل نمره‌ي وضعيت بدني براي گاوهاي شكم اول و دوم در ماه دوم و براي گاوهاي شكم سوم و چهارم در ماه چهارم شيردهي بود[97].
در مطالعه ي صورت گرفته توسط Pedron و همكاران در سال 1993 گاوهايي كه در گروههاي با نمره‌ي وضعيت بدني 3، 5/3 و 4 بودند حداكثر كاهش نمره‌ي وضعيت بدني آن ها در اوايل شيردهي به ترتيب 6/0، 8/0 و 05/1 بود[78]. معمولا كاهش نمره‌ي وضعيت بدني با ذخاير چربي اوليه مرتبط است[76]. همچنين اين محققين نتيجه‌گيري كردند كه به دليل اين كه كاهش يك كيلوگرم وزن بدن با 92/4 مگاكالري انرژي خالص شيردهي همراه است[74]. كاهش 165، 220 و 289 مگاكالري ميتواند به ترتيب براي گاوهايي كه با نمره‌ي وضعيت بدني 3، 5/3 و 4 زايمان ميكنند فرض شود. در اين مطالعه، بازيابي نمره‌ي وضعيت بدني از هفته دهم براي گاوها با نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 3 و 5/3 شروع شد اما براي گاوهايي با نمره‌ي وضعيت بدني برابر با 4 تا هفته دوازدهم به تاخير افتاد.
در مطالعه Ruegg و همكاران در سال 1995پيشنهاد كردند كه حدود 25/0 واحد نمره‌ي وضعيت بدني بين روز 20 قبل از زايمان و روز 7 بعد از زايمان كاهش مييابد و كاهش نمره‌ي وضعيت بدني به مدت 50 تا 90 روز ادامه مييابد. در اين مطالعه، گاوها به طور ميانگين 8/0 واحد نمره‌ي وضعيت بدني بعد از زايمان از دست دادند كه كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در اوايل شيردهي سريعتر بود. مهمترين عاملي كه مقدار كاهش نمره‌ي وضعيت بدني را تحت تاثير قرار داد مقدار نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان بود. اگرچه توليد شير هم كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در اوايل دوره شيردهي را تحت تاثير قرار داد اما توليد شير در مقايسه با اثر نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان اندك بود. گاوها بعد از اين كه به حداقل نمره‌ي وضعيت بدني رسيدند، به طور ميانگين 53/0 واحد افزايش نمره‌ي وضعيت بدني در باقي دوره شيردهي داشتند. كل مقدار افزايش نمره‌ي وضعيت بدني با نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان يا توليد شير تحت تاثير قرار نگرفت. افزايش نمرهي وضعيت بدني گاوها داراي ميزان يكنواخت بود. بنابراين گاوهاي داراي دورههاي شيردهي طولاني بيش از حد چاق شدند[84].
در مطالعه Gallo و همكاران در سال 1996، ذخاير بدني در طول اوايل دوره شيردهي تا حدود روز 100 شيردهي كاهش يافت و در طول اواسط و اواخر دوره شيردهي دوباره بازيابي شد. كاهش و بازيابي مجدد ذخاير بدني در گاوهاي تك شكم نسبت به گاوهاي چند شكم كمتر بود. گاوهايي با ارزش ژنتيكي بالا (توليد شير بيشتر) كاهش نمره‌ي وضعيت بدني بيشتر و طولانيتري داشتند. گاوهاي پرتوليد 2 برابر گاوهاي كمتوليد كاهش نمره‌ي وضعيت بدني داشتند[36]. حداقل نمره‌ي وضعيت بدني در 3 ماه اوايل دوره شيردهي براي گاوهاي كم توليد و در 4 ماه اول دوره شيردهي براي گاوهاي پرتوليد رخ داد.
در مطالعه Domecq و همكاران در سال 1997، كه ميانگين نمره‌ي وضعيت بدني گاوها در موقع خشك كردن و زايمان به ترتيب برابر 77/2 و 66/2 بود؛ گاوها در 2 هفته آخر خشكي، نمره‌ي وضعيت بدني از دست دادند[22]. ميانگين كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در ماه اول دوره شيردهي 62/0 بود. كمترين نمره‌ي وضعيت بدني مابين هفته هاي 4 و 8 شيردهي رخ داد. ميانگين نمره‌ي وضعيت بدني بعد از هفته ششم براي گاوهاي چندشكم افزايش يافت. الگوي نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي تك شكم مشابه گاوهاي چندشكم افزايش يافت. الگوي نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي تك شكم مشابه گاوهاي چندشكم بود به جز اين كه نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي تك شكم به اندازه نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي چندشكم كاهش نيافت.
Pryce و همكاران در سال 2001 نشان دادند كه گاوهايي با ارزش اصلاحي بالا نسبت به گاوهايي با ارزش اصلاحي متوسط، در اوايل شيردهي نمره‌ي وضعيت بدني كمتري دارند و نمره‌ي وضعيت بدني بيشتري هم از دست مي‌دهند[79].
در مطالعه Kim و همكاران در سال 2003 بازيابي مجدد نمره‌ي وضعيت بدني از ماه اول تا ماه چهارم شيردهي در گاوهاي داراي كاهش نمره‌ي وضعيت بدني زياد (بيش از يك واحد) در طول دوره خشكي و اوايل شيردهي نسبت به گروه داراي كاهش كم (كمتر از يك واحد) تاخير بيشتري داشت[54].
Contreras و همكاران در سال 2004 بيان كردند كه در گاوداري صنعتي توصيه مي‌شود كه گاوها در موقع خشكي به نمره‌ي وضعيت بدني 5/3-25/3 برسند و هيچ افزايش يا كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در طول دوره خشكي نداشته باشند[17].
در مطالعهي Meikle و همكاران در سال 2004 گاوهاي چاق نمره‌ي وضعيت بدني بيشتري را در طول اوايل شيردهي از دست دادند. نمره‌ي وضعيت بدني تحت تاثير شكم و روزهاي بعد از زايمان قرار گرفت و يك اثر متقابل بين اين دو اثر وجود داشت؛ گاوهاي تك شكم در مقايسه با گاوهاي چندشكم كاهش شديدتري در نمره‌ي وضعيت بدني داشتند اما آن‌ها كاهش نمره‌ي وضعيت بدني را سريع تر جبران كردند. همبستگي قوي بين وزن بدن و نمره‌ي وضعيت بدني براي گاوهاي تك شكم و چندشكم مشاهده گرديد[66].
2-4- اثر نمره‌ي وضعيت بدني بر توليد شير
مطالعات اوليه در ارتباط با رابطه بين نمره‌ي وضعيت بدني گاوهاي شيري و توليد شير براساس مطالعاتي است كه در بريتانيا صورت گرفته است[39]. در اين مطالعات از تعداد اندكي گاو استفاده شده بود. با مرور تحقيقات انجام شده در بريتانيا، Garnsworthy در سال 1988 پيشنهاد كرد كه رابطه بين نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان و توليد شير متغير بود و گاوهايي که نمره‌ي وضعيت بدني بالايي در موقع زايمان داشتند معمولا نمره‌ي وضعيت بدني بيشتري را در طول شيردهي از دست مي‌دهند كه به صورت منفي ممكن است كه توليد شير را تحت تاثير قرار دهد[39].
Boisclar و همكاران در سال 1986 نشان دادند كه توليد شير با نمره‌ي وضعيت بدني قبل از زايمان ارتباط ندارد [7].
در مطالعهاي كه از 66 گاو استفاده شده بود، توليد شير گاوهايي كه نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان كمتر يا بيشتر از 5/3 بود هيچ تفاوتي نداشت. ميانگين توليد شير روزانه با كاهش نمره‌ي وضعيت بدني تحت تاثير قرار نگرفت. مقدار كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در طول اوايل شيردهي نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان ارتباط داشت[83]. Ferguson در سال 1992گزارش كرد كه نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان هيچ اثر معنيداري بر روي توليد شير 1300 گاو نداشت[29].
Waltner و همكاران در سال 1993 پيشنهاد كردند كه نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان و تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني در طول شيردهي با كل توليد شير تصحيح شده بر اساس 5/3 درصد در 90 روز اول شيردهي ارتباط داشت[97].
Ruegg و Milton در سال 1995 گزارش كردند كه هيچ تفاوتي در توليد شير تصحيح شده بر اساس 305 روز 5/3 درصد چربي يا توليد شير در اوج توليد بين 429 گاو در 13 گله كانادايي بر اساس نمره‌ي وضعيت بدني موقع زايمان وجود نداشت[84].
نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان به نظر مي‌رسد كه اثر اندكي بر توليد شير داشته باشد، با اين حال، تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني (كه با نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان مرتبط است) ممكن است توليد شير را تحت تاثير قرار دهد[22].
ميزان افزايش توليد شير در اوايل شيردهي در توليد شير كل دوره شيردهي مهم است و ممكن است تغييرات بيولوژيكي كه گاو تحت تاثير آن ها قرار گيرد را منعكس كند. ميزان افزايش توليد شير ممكن است با نمره‌ي وضعيت بدني يا تغييرات نمره‌ي وضعيت بدني مرتبط باشد[22].
در مطالعهي صورت گرفته توسط Pedron و همكاران در سال 1993 كه از 213 گاو شيري هلشتاين ايتاليايي در 3 گله و به مدت 2 سال استفاده گرديد، ارتباط مابين نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان و تغييرات آن بعد از زايمان با توليد شير مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين مطالعه گاوها در 3 دسته كه نمره‌ي وضعيت بدني آن ها در موقع زايمان برابر با 3 ، 5/3 و 4 بود مورد مطالعه قرار گرفتند. نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان هيچ اثري بر روي توليد شير نداشت. تغيير يك واحد نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان با تغيير 8/1 كيلوگرم در توليد شير در اوج توليد همراه بود كه اين همبستگي به صورت مثبت بود. يك واحد افزايش در نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان با 438 كيلوگرم توليد بيشتر شير معادل بلوغ و با 422 كيلوگرم توليد بيشتر شير تصحيح شده براساس 305 روز همراه بود. ذخاير چربي كافي بدن در موقع زايمان، احتياجات انرژي براي توليد شير در اوايل شيردهي را تامين مي‌نمايد. نتايج كلي اين تحقيق اين بود كه نمره‌ي وضعيت بدني در موقع زايمان براي كل توليد شير يك دوره شيردهي مهم نيست؛ اما تغيير نمره‌ي وضعيت بدني، اوج توليد شير و شكل منحني شيردهي را تحت تاثير قرار مي‌دهد[78].
در مطالعه اي كه توسط Waltner و همكاران در سال 1993 صورت گرفت، از 350 گاو و تليسه بزرگ تر از 15 ماه سن در يك گله پرتوليد به منظور ارزيابي ارتباط نمره‌ي وضعيت بدني با توليد استفاده گرديد. در اين مطالعه، نمره‌ي وضعيت بدني در روزهاي 30، 60، 90، 120 و 305 روز شيردهي مورد ارزيابي قرار گرفت. همچنين كاهش نمره‌ي وضعيت بدني در هر دوره شيردهي لحاظ گرديد. متغيرهاي كه بيشترين اثر را بر نمره‌ي وضعيت بدني گله داشتند، شكم زايش و روزهاي شيردهي بودند. مشخص گرديد كه ميزان شير توليدي در يك روز شيردهي مشخص نمي‌تواند به نمره‌ي وضعيت بدني آن روز نسبت داده شود[97]. در اين مطالعه، ارتباط بين نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان، شكم زايش و توليد شير در روزهاي 60، 90،120 و 305 روز شيردهي مشخص گرديد. تغيير شكم زايش بيشترين اثر را بر روي توليد شير داشت. يك ارتباط قوي بين شكم زايش و نمره‌ي وضعيت بدني در زمان زايمان با توليد شير در روز 90 شيردهي وجود داشت. با استفاده از رگرسيون غير خطي چندگانه مشخص گرديد



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید